Μια καλή συστατική επιστολή λέει ποιος είσαι, από πού γνωρίζεις τον υποψήφιο και μετά στηρίζει τη γνώμη σου με δύο ή τρία συγκεκριμένα παραδείγματα. Κλείνει με μια σαφή σύσταση και τα στοιχεία επικοινωνίας σου. Συνήθως χωράει σε μία σελίδα. Τα παραδείγματα κάνουν τη διαφορά: το «είναι εργατική» δεν λέει τίποτα στην επιτροπή, το «οργάνωσε από την αρχή το πρόγραμμα των εθελοντών μας σε δύο εβδομάδες και οι απουσίες έπεσαν στο μισό» λέει πολλά.
Οι περισσότεροι ψάχνουν συστατική επιστολή για μεταπτυχιακό, από καθηγητή για φοιτητή, ή για εργαζόμενο, από προϊστάμενο. Η δομή είναι η ίδια· αλλάζουν τα παραδείγματα.
Η δομή μιας συστατικής επιστολής
| Μέρος | Τι γράφεις |
|---|---|
| Επικεφαλίδα | Όνομα, ιδιότητα, φορέας, στοιχεία επικοινωνίας, ημερομηνία· ο παραλήπτης, αν τον ξέρεις |
| Προσφώνηση | «Αξιότιμα μέλη της Επιτροπής Επιλογής» για μεταπτυχιακό, «Αξιότιμε κύριε / Αξιότιμη κυρία [Επώνυμο]» αν ξέρεις ποιος τη διαβάζει |
| Εισαγωγή | Ποιον προτείνεις, για τι, και η κρίση σου σε μία πρόταση |
| Σχέση | Από πού τον γνωρίζεις, με ποια ιδιότητα και για πόσο καιρό |
| Τεκμήρια | Δύο ή τρία παραδείγματα: η κατάσταση, τι έκανε, ποιο ήταν το αποτέλεσμα |
| Σύγκριση | Πώς συγκρίνεται με άλλους που έχεις διδάξει ή συνεργαστεί, αν μπορείς να το πεις με ειλικρίνεια |
| Καταλληλότητα | Γιατί ταιριάζει σε αυτό το πρόγραμμα, τη θέση ή την υποτροφία |
| Κλείσιμο | Σαφής σύσταση και προσφορά να απαντήσεις σε ερωτήσεις |
| Υπογραφή | Όνομα, ιδιότητα, φορέας, email, τηλέφωνο |
Οι συμβουλές του Writing Center του University of North Carolina για όσους γράφουν συστατικές καλύπτουν τα ίδια: περιγραφή της σχέσης σου με τον υποψήφιο, αριθμοί και συγκρίσεις με άλλους, και εξήγηση γιατί ταιριάζει.
Βήμα βήμα
- Διάβασε την προκήρυξη ή την αγγελία. Για τι είναι η επιστολή, ποιος τη διαβάζει, σε ποια γλώσσα, αν υπάρχει όριο λέξεων, φόρμα ή σύνδεσμος υποβολής, και ποια είναι η προθεσμία.
- Μάζεψε υλικό. Ζήτα από τον υποψήφιο το βιογραφικό σημείωμά του, την περιγραφή του προγράμματος ή της θέσης και δύο τρία πράγματα που θα ήθελε να αναφέρεις.
- Διάλεξε παραδείγματα που είδες ο ίδιος. Οι αριθμοί βοηθούν: πόσοι, πόσο, σε πόσο χρόνο.
- Γράψε πρώτα την κρίση σου. Μία πρόταση για την εισαγωγή: «Συστήνω ανεπιφύλακτα τον Νίκο Γεωργίου για...».
- Συμπλήρωσε τη δομή από τον πίνακα, μία παράγραφο για κάθε παράδειγμα.
- Προσάρμοσε την παράγραφο καταλληλότητας σε αυτό το συγκεκριμένο πρόγραμμα ή θέση.
- Έλεγξε τα στοιχεία: ορθογραφία ονόματος, ημερομηνίες, τίτλους, όνομα του προγράμματος. Μετά υπόγραψε.
Υπόδειγμα συστατικής επιστολής
Αντίγραψέ το σε Word, Google Docs ή email και άλλαξε ό,τι είναι σε αγκύλες.
[Όνομα Επώνυμο]
[Ιδιότητα], [Φορέας]
[Email] | [Τηλέφωνο]
[Πόλη], [ημερομηνία]
Προς: [Επιτροπή Επιλογής / Όνομα παραλήπτη]
[Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών / Εταιρεία]
Θέμα: Συστατική επιστολή για [Ονοματεπώνυμο υποψηφίου]
Αξιότιμα μέλη της Επιτροπής,
Με την παρούσα επιστολή συστήνω [τον / την] [Ονοματεπώνυμο] για [το πρόγραμμα / τη θέση / την υποτροφία]. [Η κρίση σου σε μία πρόταση.]
Γνωρίζω [τον / την] [Όνομα] από [μήνας, έτος] ως [η ιδιότητά σου, π.χ. διδάσκων στο μάθημα..., προϊστάμενος] στο/στην [φορέας], όπου [ήταν φοιτητής / εργαζόταν ως...].
[Παράδειγμα 1: η κατάσταση, τι έκανε, το αποτέλεσμα.]
[Παράδειγμα 2: η κατάσταση, τι έκανε, το αποτέλεσμα.]
[Προαιρετικά παράδειγμα 3 ή μία πρόταση για το πώς συγκρίνεται με άλλους στην ίδια θέση.]
[Γιατί ταιριάζει ειδικά σε αυτό το πρόγραμμα ή τη θέση.]
Για τους λόγους αυτούς συστήνω [ανεπιφύλακτα / θερμά] [τον / την] [Όνομα]. Είμαι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε διευκρίνιση στο [email] ή στο [τηλέφωνο].
Με εκτίμηση,
[Όνομα Επώνυμο]
[Ιδιότητα], [Φορέας]
Παράδειγμα συστατικής επιστολής
Το γράψαμε εμείς. Τα πρόσωπα και ο φορέας είναι φανταστικά.
Δήμητρα Λαμπράκη
Συντονίστρια Εθελοντών, Κοινωνικό Παντοπωλείο Γειτονιάς
d.lamprak@example.org | 210 0000000
Αθήνα, 28 Σεπτεμβρίου 2026
Προς: Επιτροπή Επιλογής
Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στη Δημόσια Διοίκηση
Αξιότιμα μέλη της Επιτροπής,
Με την παρούσα επιστολή συστήνω τον Νίκο Γεωργίου για το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών σας. Σε έξι χρόνια συντονισμού εθελοντών, σπάνια έχω συνεργαστεί με άνθρωπο που να συνδυάζει τόση οργάνωση με τόσο ενδιαφέρον για τους άλλους.
Γνωρίζω τον Νίκο από τον Μάρτιο του 2024, όταν ήρθε στο παντοπωλείο ως εθελοντής του Σαββάτου. Από τον Ιανουάριο του 2025 είναι υπεύθυνος της ομάδας διανομής του Σαββάτου, με περίπου 20 εθελοντές.
Όταν πέρσι την άνοιξη κατέρρευσε το σύστημα με τις βάρδιες, ο Νίκος έστησε μέσα σε δύο εβδομάδες νέο τρόπο δήλωσης βαρδιών με υπενθυμίσεις μέσω μηνύματος. Οι χαμένες βάρδιες έπεσαν από περίπου μία στις πέντε σε μία στις δέκα, και το σύστημα το κρατάμε μέχρι σήμερα.
Τον περασμένο χειμώνα, μια οικογένεια ήρθε στη διανομή χωρίς τα δικαιολογητικά που ζητά ο συνεργαζόμενος φορέας. Ο Νίκος κράτησε την ψυχραιμία του, βρήκε το έντυπο που μπορούσε να συμπληρωθεί επί τόπου και φρόντισε να μη φύγουν με άδεια χέρια. Έτσι λύνει τα προβλήματα: γρήγορα, μέσα στους κανόνες και με σεβασμό στους ανθρώπους.
Από τους περισσότερους από 150 εθελοντές που έχω συντονίσει, ο Νίκος είναι ένας από τους τρεις στους οποίους θα εμπιστευόμουν μόνους τους μια ολόκληρη ημέρα διανομής.
Η έμφαση του προγράμματός σας στις κοινωνικές υπηρεσίες ταιριάζει με τη δουλειά που ήδη κάνει. Για τους λόγους αυτούς τον συστήνω ανεπιφύλακτα. Είμαι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε διευκρίνιση.
Με εκτίμηση,
Δήμητρα Λαμπράκη
Συντονίστρια Εθελοντών, Κοινωνικό Παντοπωλείο Γειτονιάς
Τι να αποφύγεις
Από τη λίστα του Writing Center του UNC με όσα δεν πρέπει να κάνει όποιος γράφει συστατική (δική μας μετάφραση):
- Γενικότητες: «Μη στηρίζεσαι σε γενικότητες, κλισέ ή κοινοτοπίες». Κάθε επίθετο θέλει ένα παράδειγμα.
- Αντιγραφή του βιογραφικού: «Μην κάνεις απλώς περίληψη του βιογραφικού». Η επιτροπή το έχει ήδη.
- Χλιαρό έπαινο: «Μην προσφέρεις χλιαρό έπαινο ή διφορούμενα κομπλιμέντα». Μια επιφυλακτική πρόταση διαβάζεται σαν προειδοποίηση.
- Πολλά για σένα: μία πρόταση για τον ρόλο σου φτάνει· η επιστολή αφορά τον υποψήφιο.
Αν δεν μπορείς να γράψεις θετική και συγκεκριμένη επιστολή, πες το. Κατά το Writing Center του UNC, «είναι εντάξει να αρνηθείς». Αν είσαι διδάσκων, μην αναφέρεις βαθμούς ή προσωπικά στοιχεία του φοιτητή χωρίς τη συγκατάθεσή του και έλεγξε τους κανόνες του ιδρύματός σου.
Συστατική επιστολή στα αγγλικά
Για πρόγραμμα ή θέση στο εξωτερικό, η συστατική συνήθως ζητείται στα αγγλικά. Η δομή μένει ίδια: header, «Dear Admissions Committee», εισαγωγή με την κρίση σου, σχέση, παραδείγματα, καταλληλότητα, «I recommend [Name] without reservation», «Sincerely». Μην μεταφράζεις κατά λέξη ελληνικές φράσεις όπως «με την παρούσα επιστολή»· στα αγγλικά ξεκινάς απλά με «I am writing to recommend...». Αν γράφεις σε δεύτερη γλώσσα, ο οδηγός για τη γραφή σε ξένη γλώσσα έχει τα πιο συνηθισμένα λάθη ύφους.
Email για να ζητήσεις συστατική επιστολή
Αν τη χρειάζεσαι εσύ, ζήτα την έγκαιρα και κάν’ το εύκολο για τον άλλον να πει ναι.
Θέμα: Αίτημα για συστατική επιστολή: [πρόγραμμα / θέση], προθεσμία [ημερομηνία]
Αξιότιμε κύριε [Επώνυμο] / Αξιότιμη κυρία [Επώνυμο],
Κάνω αίτηση για [πρόγραμμα / θέση] στο/στην [φορέας] και θα σας ήμουν ιδιαίτερα ευγνώμων αν μπορούσατε να μου γράψετε μια συστατική επιστολή.
Απευθύνομαι σε εσάς γιατί [συγκεκριμένος λόγος, π.χ. «έκανα τη διπλωματική μου υπό την επίβλεψή σας το 2025»].
Η προθεσμία είναι [ημερομηνία]. Η επιστολή [ανεβαίνει μέσω συνδέσμου που θα σας στείλει το πρόγραμμα / στέλνεται στο email... / άλλο].
Για να σας διευκολύνω, επισυνάπτω το βιογραφικό μου σημείωμα, την περιγραφή του [προγράμματος / της θέσης] και μερικά σημεία που ίσως θα θέλατε να αναφέρετε:
- [Σημείο 1]
- [Σημείο 2]
- [Σημείο 3]
Αν δεν έχετε τη δυνατότητα, το καταλαβαίνω απόλυτα.
Σας ευχαριστώ θερμά,
[Όνομα Επώνυμο]
[Τηλέφωνο]
Πες τι είδες, πάρε δομημένο προσχέδιο με το Retexta
Το Retexta είναι εφαρμογή ομιλίας σε κείμενο και γραφής με AI για Android, που λειτουργεί στο cloud. Το δύσκολο σε μια συστατική δεν είναι η μορφή, είναι να θυμηθείς και να διατυπώσεις τα παραδείγματα. Συχνά είναι πιο εύκολο να τα πεις παρά να τα πληκτρολογήσεις. Τα μενού της εφαρμογής είναι στα αγγλικά και δεν υπάρχει ελληνικό περιβάλλον, γι’ αυτό γράφουμε τα κουμπιά όπως φαίνονται στην οθόνη.
- Άνοιξε το Retexta και πάτα New task.
- Πάτα More templates και μετά Something else.
- Στο What should the AI do? περιέγραψε την εργασία, π.χ.: «Γράψε επίσημη συστατική επιστολή για τον Νίκο Γεωργίου για μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση, περίπου μία σελίδα, με τα δικά μου παραδείγματα ως τεκμήρια.»
- Πρόσθεσε το υλικό σου: πάτα Record audio και μίλα για τον υποψήφιο σαν να σε ρωτούσε ένας φίλος: από πού τον ξέρεις, τι έκανε, τι έγινε μετά.
- Το Retexta απομαγνητοφωνεί στους διακομιστές του και γράφει το προσχέδιο. Αν η επιστολή πρέπει να είναι στα αγγλικά, άλλαξε τη γλώσσα με Change language στην οθόνη του αποτελέσματος. Αν η σύσταση φεύγει με email, μπορείς να ξεκινήσεις και από το Write a message με τύπο Email.
- Διάβασέ το ως ο άνθρωπος που θα το υπογράψει: κράτα μόνο όσα είδες και στηρίζεις, και έλεγξε κάθε όνομα, ημερομηνία και αριθμό. Το Retexta σημειώνει τα αποτελέσματα με «AI-generated. Check important details.» («Δημιουργήθηκε με AI. Έλεγξε τις σημαντικές λεπτομέρειες.»).
Τα Something else και Write a message είναι μέρος του Retexta Pro. Το Retexta δοκιμάζεται δωρεάν: ως νέος χρήστης παίρνεις μερικά δωρεάν αποτελέσματα Pro, για προβολή μέσα στην εφαρμογή. Για αντιγραφή, κοινοποίηση, εξαγωγή και στιγμιότυπα οθόνης, όπως και για οτιδήποτε μετά τα δωρεάν αποτελέσματα, χρειάζεσαι το Retexta Pro ή πιστωτικές μονάδες.
Τι να πεις στο κινητό
«Τον Νίκο τον ξέρω από τον Μάρτιο του 2024, πρώτα ως εθελοντή του Σαββάτου, από τον Ιανουάριο του 2025 υπεύθυνο της ομάδας, κάπου 20 άτομα. Πέρσι την άνοιξη χάλασε το σύστημα με τις βάρδιες και σε δύο εβδομάδες έστησε καινούργιο με υπενθυμίσεις, οι χαμένες βάρδιες έπεσαν από μία στις πέντε σε μία στις δέκα.» Συγκεκριμένα, με αριθμούς: αυτό είναι το υλικό που χρειάζεται μια δυνατή επιστολή.
Δες επίσης
Για τη μορφή των επίσημων επιστολών γενικά: επιστολή προς δημόσια υπηρεσία. Αν στέλνεις την επιστολή ή το αίτημα με email: υπαγόρευση email στο Android. Για κείμενα στα αγγλικά: γραφή σε ξένη γλώσσα. Για την εφαρμογή: Retexta, ομιλία σε κείμενο για Android.
Πηγές
Ελέγχθηκε από τη FLAME Apps στις 28 Σεπτεμβρίου 2026.
- The Writing Center, University of North Carolina at Chapel Hill, Letters of Recommendation (στα αγγλικά): τι περιλαμβάνει, συνήθης έκταση, τι να αποφύγεις, άρνηση. Τα αποσπάσματα είναι δική μας μετάφραση.
- Retexta: ονόματα στόχων («Something else», «Write a message», «More templates»), τύποι μηνύματος και πακέτα όπως εμφανίζονται στην εφαρμογή (έκδοση 2026.1.23) και στη σελίδα της στο Google Play.
- Υπόδειγμα, παράδειγμα και email: γραμμένα από τη FLAME Apps για αυτή τη σελίδα.
