چطور توصیه‌نامه بنویسیم

یک توصیه‌نامه خوب می‌گوید نویسنده کیست، متقاضی را از کجا می‌شناسد و بعد نظرش را با دو یا سه نمونه مشخص از کار متقاضی ثابت می‌کند. در پایان یک توصیه روشن و اطلاعات تماس می‌آید. بیشتر توصیه‌نامه‌ها حدود یک صفحه‌اند. نمونه‌ها هستند که توصیه‌نامه را مفید می‌کنند: «دانشجوی پرتلاشی است» چیزی به خواننده نمی‌گوید، اما «در دو هفته داده‌های پرسشنامه 400 نفره را پاک‌سازی و تحلیل کرد و خطای کدگذاری ما را پیدا کرد» خیلی چیزها می‌گوید.

ساختار توصیه‌نامه

مرکز نگارش دانشگاه کارولینای شمالی (UNC Writing Center) هم در راهنمای خود برای توصیه‌کنندگان همین‌ها را می‌گوید: نسبت خود با متقاضی را شرح دهید، از عدد و مقایسه با دیگران استفاده کنید و توضیح دهید چرا متقاضی برای این موقعیت مناسب است.

قدم به قدم

1. شرایط را بخوانید. توصیه‌نامه برای چیست، چه کسی آن را می‌خواند، محدودیت کلمه یا فرم خاصی دارد، از طریق لینک بارگذاری می‌شود یا ایمیل، و مهلتش کی است؟
2. مدارک بگیرید. از متقاضی رزومه، توضیح برنامه یا شغل و دو سه نکته‌ای را که دوست دارد به آن اشاره کنید بخواهید.
3. نمونه‌ها را انتخاب کنید. لحظه‌هایی را بنویسید که خودتان دیده‌اید. عدد کمک می‌کند: چند نفر، چقدر، در چه مدت.
4. اول نظر اصلی را بنویسید. یک جمله برای شروع: «[نام] را بدون هیچ تردیدی برای ... توصیه می‌کنم.»
5. جدول بالا را پر کنید، برای هر نمونه یک پاراگراف.
6. پاراگراف تناسب را برای همین برنامه یا شغل بنویسید، نه به‌طور کلی.
7. واقعیت‌ها را بررسی کنید: املای نام، تاریخ‌ها، عنوان‌ها و نام دقیق برنامه. بعد امضا کنید.

نمونه متن توصیه نامه استاد (فارسی)

برای برنامه‌ها و کارفرماهایی که توصیه‌نامه فارسی می‌خواهند. هر چه داخل کروشه است را عوض کنید.

به نام خدا [اختیاری، بسته به عرف سازمان]

تاریخ: [تاریخ]
موضوع: توصیه‌نامه برای [نام متقاضی]

کمیته محترم پذیرش [نام برنامه یا دانشگاه]،

با سلام و احترام،
اینجانب [نام]، [سمت] در [دانشگاه یا سازمان]، [نام متقاضی] را برای [برنامه یا شغل] با اطمینان توصیه می‌کنم.

[نام متقاضی] را از [سال] در نقش [دانشجوی درس ... / دانشجوی کارشناسی ارشد تحت راهنمایی من / همکار پروژه ...] می‌شناسم.

[نمونه 1: موقعیت، کاری که کرد، نتیجه.]

[نمونه 2: موقعیت، کاری که کرد، نتیجه.]

[مقایسه صادقانه، مثلا: در میان حدود ... دانشجویی که در این درس داشته‌ام، او جزو ... بوده است.]

به نظر من [نام متقاضی] به این دلیل برای [برنامه] مناسب است که [دلیل مرتبط با همین برنامه].

در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر، با کمال میل پاسخگو هستم.

با احترام،
[نام و نام خانوادگی]
[سمت، دانشکده، دانشگاه]
[ایمیل، تلفن]

نمونه توصیه نامه به انگلیسی

برای اپلای به دانشگاه‌های خارج از کشور معمولا نسخه انگلیسی لازم است. ساختار همان است:

[Date]

Dear Members of the Admissions Committee,

I am writing to recommend [Name] for [program] at [university]. I am [your title] at [institution], and I have known [Name] since [year] as [relationship].

[Example 1: situation, what they did, the result.]

[Example 2: situation, what they did, the result.]

[Honest comparison, e.g. Among the roughly ... students I have taught in this course, [Name] ranks among the top ...]

[Name] is a strong fit for your program because [reason specific to this program].

I recommend [Name] without reservation. Please feel free to contact me with any questions.

Sincerely,
[Full name]
[Title, department, university]
[Email, phone]

اشتباه‌هایی که باید از آنها دوری کرد

از فهرست «نکن‌ها»ی مرکز نگارش UNC برای توصیه‌کنندگان (ترجمه ما):

• کلی‌گویی: «به کلیات، کلیشه‌ها و جمله‌های پیش‌پاافتاده تکیه نکنید.» هر صفت یک نمونه لازم دارد.
• تکرار رزومه: «فقط رزومه متقاضی را خلاصه نکنید.» خواننده رزومه را دارد.
• تعریف نیم‌بند: «تعریف سرد یا تعریف دوپهلو نکنید.» جمله‌ای که با احتیاط نوشته شود، مثل هشدار خوانده می‌شود.
• حرف زدن زیاد از خودتان: یک جمله درباره نقشتان کافی است؛ توصیه‌نامه درباره متقاضی است.

اگر نمی‌توانید توصیه‌نامه‌ای مثبت و پرجزئیات بنویسید، همین را بگویید. به تعبیر مرکز نگارش UNC، رد کردن اشکالی ندارد.

ایمیل درخواست توصیه نامه از استاد

اگر خودتان متقاضی هستید، کار استاد را آسان کنید: هدف، مهلت و مدارک را در یک ایمیل کوتاه بفرستید.

موضوع: درخواست توصیه‌نامه برای [برنامه]، مهلت [تاریخ]

استاد گرامی، جناب آقای / سرکار خانم دکتر [نام خانوادگی]،
با سلام و احترام،

من [نام] هستم، دانشجوی درس [نام درس] در [ترم و سال] [یا: دانشجوی تحت راهنمایی شما در پروژه ...].

برای [برنامه] در [دانشگاه یا سازمان] درخواست داده‌ام و بسیار سپاسگزار می‌شوم اگر توصیه‌نامه‌ای برایم بنویسید.

- مهلت: [تاریخ]
- روش ارسال: [لینک بارگذاری / ایمیل / فرم]
- پیوست‌ها: رزومه، توضیح برنامه و [انگیزه‌نامه]

اگر مفید است، دو نمونه از کارم که ممکن است به یاد داشته باشید: [پروژه یا مقاله]، [ارائه یا نتیجه].

اگر فرصتش را ندارید، کاملا درک می‌کنم.

با سپاس فراوان،
[نام]
[شماره دانشجویی، تلفن]

آنچه دیده‌اید را بگویید و پیش‌نویس بگیرید، با Retexta

Retexta اپلیکیشنی برای Android است که صدا را در فضای ابری به متن تبدیل می‌کند و با هوش مصنوعی از آن متن آماده می‌سازد. سخت‌ترین بخش توصیه‌نامه قالب آن نیست؛ به یاد آوردن و بیان نمونه‌هاست، و گفتن آنها معمولا آسان‌تر از تایپ کردن است. منوهای Retexta انگلیسی است و رابط فارسی ندارد، برای همین نام دکمه‌ها را به انگلیسی آورده‌ایم.

1. Retexta را باز کنید و روی New task بزنید.
2. روی More templates و بعد Something else بزنید.
3. کار را توصیف کنید، مثلا: «از این یک توصیه‌نامه رسمی برای پذیرش دکتری سارا احمدی بنویس، حدود یک صفحه، و نمونه‌های من را شاهد قرار بده.»
4. روی Record audio بزنید و طوری درباره متقاضی حرف بزنید که انگار دوستی از شما پرسیده است: او را از کجا می‌شناسید، چه کرد، نتیجه‌اش چه شد. می‌توانید فارسی حرف بزنید.
5. Retexta صدا را روی سرورهای خود به متن تبدیل می‌کند و پیش‌نویس را می‌نویسد. برای نسخه انگلیسی، در صفحه نتیجه از Change language زبان English را انتخاب کنید. اگر توصیه‌نامه با ایمیل فرستاده می‌شود، می‌توانید با Write a message و نوع Email هم شروع کنید.
6. متن را مثل کسی بخوانید که آن را امضا می‌کند: فقط چیزی بماند که واقعا دیده‌اید، و هر نام، تاریخ و عدد را بررسی کنید. Retexta روی نتیجه‌ها برچسب «AI-generated. Check important details.» (ساخته هوش مصنوعی؛ جزئیات مهم را بررسی کنید) می‌گذارد.

Something else و Write a message بخشی از Retexta Pro هستند. Retexta را می‌توانید رایگان امتحان کنید: کاربران تازه چند نتیجه Pro رایگان می‌گیرند که داخل اپلیکیشن دیده می‌شود. کپی کردن، اشتراک‌گذاری، خروجی گرفتن و اسکرین‌شات، و هر کاری بعد از این نتیجه‌های رایگان، به Retexta Pro یا اعتبار (credits) نیاز دارد. خرید از طریق Google Play انجام می‌شود؛ بررسی نکرده‌ایم که این خرید در همه کشورها ممکن باشد.

بیشتر بخوانید

برای نوشتن به انگلیسی وقتی زبان اول شما فارسی است: کمک در نوشتن وقتی انگلیسی زبان دوم شماست. فارسی بگویید و متن را به زبان دیگر بگیرید: تبدیل صدا به متن به زبان دیگر. برای دانشجوها: تبدیل صدا به متن برای دانشجوها. درباره اپلیکیشن: Retexta، تبدیل صدا به متن برای Android.

منابع

بررسی‌شده توسط FLAME Apps در 26 سپتامبر 2026.

• The Writing Center, University of North Carolina at Chapel Hill، Letters of Recommendation (به انگلیسی): آنچه باید در توصیه‌نامه بیاید، طول معمول، اشتباه‌ها و حق رد کردن؛ نقل‌قول‌ها ترجمه ما هستند.
• Retexta: نام هدف‌ها (Something else، Write a message، More templates)، نوع پیام‌ها و طرح‌ها همان‌طور که در اپلیکیشن (نسخه 2026.1.23) و صفحه آن در Google Play آمده است.
• نمونه‌ها و ایمیل: نوشته FLAME Apps برای این صفحه.