ในเกม 501 ผู้เล่นทุกคนเริ่มที่ 501 แต้ม แล้วหักแต้มของแต่ละตา (ตาละไม่เกินสามลูก) ออกไปเรื่อย ๆ ใครลงถึง ศูนย์พอดี โดยลูกสุดท้ายลงดับเบิลหรือบูลใน ก่อน คนนั้นชนะเลก ถ้าตาไหนทำแต้มเกินแต้มที่เหลือ เหลือ 1 แต้ม หรือลงศูนย์โดยไม่ได้ปิดที่ดับเบิล ตานั้นเรียกว่า บัสต์ (Bust) คือแต้มเกินจนตาเป็นโมฆะ แต้มของคุณกลับไปเท่ากับก่อนเริ่มตานั้น
| กติกา | มาตรฐานของ 501 | ที่มา |
|---|---|---|
| แต้มเริ่มต้น | 501 | DRA 6.3.1 |
| การเริ่ม | Straight In: ทุกลูกนับแต้มตั้งแต่ลูกแรก | WDF 2.01 |
| จำนวนลูกต่อตา | ไม่เกิน 3 ลูก | WDF 1.03 |
| การปิดเกม | ดับเบิลหรือบูลใน ให้เหลือศูนย์พอดี | WDF 2.02, DRA 6.3.1 |
| บูลใน | 50 แต้ม นับเป็นดับเบิล 25 | WDF 2.03, 2.04, DRA 6.3.2 |
| บัสต์ | แต้มเกิน เหลือ 1 หรือลงศูนย์โดยไม่ใช่ดับเบิล | WDF 2.05, DRA 6.3.3 |
| แมตช์ | แข่งแบบ best of จำนวนเลกหรือเซ็ตที่เป็นเลขคี่ | WDF 2.10, 2.11 |
ปาเป้า 501 เล่นยังไง ทีละขั้นตอน
- ตัดสินว่าใครปาก่อน ในรายการของ WDF ผู้เล่นแต่ละคนปาบูลคนละหนึ่งลูก ใครใกล้กว่าได้เริ่ม (WDF 12.01 ถึง 12.03) ถ้าเล่นที่บ้านใช้วิธีไหนก็ได้ที่ยุติธรรม
- ปาหนึ่งตา สามลูก แล้วรวมแต้ม: ซิงเกิลได้ตามเลข วงดับเบิลได้สองเท่า วงทริปเปิลได้สามเท่า บูลนอก 25 บูลใน 50 (WDF 4.01)
- หักแต้มรวมออกจากแต้มที่เหลือ ลูกดอกจะนับก็ต่อเมื่อยังปักอยู่บนกระดานจนจบตาและจดแต้มแล้ว (WDF 3.02) ลูกที่เด้งออกไม่ได้ปาใหม่ (WDF 1.05)
- ผลัดกันปา จนมีคนเหลือแต้มที่ปิดเกมได้
- ปิดเกมด้วยดับเบิล WDF 2.02 กำหนดว่าผู้เล่นต้องปาลงดับเบิล (วงดับเบิลหรือบูลใน) ของเลขที่มีค่าเท่ากับครึ่งหนึ่งของแต้มที่เหลือ เหลือ 32 คือดับเบิล 16 เหลือ 50 คือบูลใน
- หยุดหลังลูกที่ชนะ ลูกที่ปาหลังจากปิดเกมแล้วไม่นับ (WDF 2.09)
วิธีนับคะแนนปาเป้า 501: ตัวอย่างหนึ่งเลก
เลกนี้เป็นตัวอย่างที่เราสร้างขึ้นเพื่ออธิบาย ทุกบรรทัดคือแต้มของตานั้นและแต้มที่เหลือใหม่ แบบเดียวกับที่เขียนลงใบจดแต้ม:
| ตา | ลูกดอก | แต้มตานี้ | เหลือ |
|---|---|---|---|
| 1 | T20, T20, 20 | 140 | 361 |
| 2 | T19, 19, 3 | 79 | 282 |
| 3 | T20, 20, 1 | 81 | 201 |
| 4 | T20, T20, 5 | 125 | 76 |
| 5 | T20, D8 | 76 | 0 เช็คเอาท์ |
เลกนี้จบใน 14 ลูก ค่าเฉลี่ย 3 ลูกจึงเท่ากับ 501 / 14 x 3 = 107.36 (ปัดทศนิยมสองตำแหน่ง) วิธีคิดฉบับเต็มอยู่ใน วิธีคำนวณค่าเฉลี่ยปาเป้า ส่วนการจดแต้มด้วยมือทีละขั้นอยู่ใน วิธีนับคะแนนปาเป้า
กฎบัสต์ พร้อมตัวอย่าง
WDF 2.05 เขียนไว้ว่า ถ้าผู้เล่นทำแต้มเกินแต้มที่เหลือในเลก หรือทำแต้มเท่ากับที่เหลือแต่ไม่ได้ปิดที่ดับเบิล หรือเหลือ 1 แต้ม ตานั้นไม่นับ และแต้มคงเดิมเหมือนก่อนตานั้น กติกาที่ใช้ในรายการของ PDC เขียนไว้เหมือนกัน (DRA 6.3.3)
| แต้มที่เหลือ | ลูกที่ปา | ผล |
|---|---|---|
| 32 | T20 | บัสต์: 60 เกิน 32 กลับไปที่ 32 |
| 32 | 20 แล้ว 12 | บัสต์: ลงศูนย์แต่เป็นซิงเกิล กลับไปที่ 32 |
| 32 | 20 แล้ว 11 | บัสต์: เหลือ 1 ซึ่งไม่มีดับเบิลไหนปิดได้ กลับไปที่ 32 |
| 32 | 16 แล้ว D8 | เช็คเอาท์: 16 + 16 = 32 ปิดที่ดับเบิล |
| 40 | 20 แล้ว D10 | เช็คเอาท์ |
บัสต์แล้วตาจบทันที แม้ยังเหลือลูกดอกในมือ (DRA 6.2.6.3) กรณีที่มักเถียงกันหน้ากระดานอยู่ใน Bust ในปาเป้าคืออะไร
บูลใน (Bullseye) ในเกม 501
บูลในได้ 50 แต้มและนับเป็นดับเบิล 25 (WDF 2.04) จึงปิดเกมได้เมื่อเหลือ 50 ส่วนบูลนอกได้ 25 แต้มและเป็นซิงเกิล ปิดเลกไม่ได้ เพราะบูลในนับเป็นดับเบิล เช็คเอาท์สูงสุดของ 501 จึงเป็น 170: ทริปเปิล 20, ทริปเปิล 20, บูล แต้มบางแต้มที่ไม่เกิน 170 ปิดด้วยสามลูกไม่ได้เลย คือ 169, 168, 166, 165, 163, 162 และ 159 (แต้มโบกี้) วิธีปิดเกมทุกแต้มตั้งแต่ 170 ถึง 2 อยู่ในตารางเช็คเอาท์ปาเป้า
เลกและเซ็ตในเกม 501
หนึ่งเลกคือหนึ่งเกมจาก 501 ลงไปถึงศูนย์ แมตช์แข่งแบบ best of จำนวนเลกที่เป็นเลขคี่ ใครชนะเกินครึ่งก่อนเป็นผู้ชนะ และเลกที่เหลือไม่ต้องเล่น (WDF 2.10) แมตช์ใหญ่จะรวมเลกเป็นเซ็ต ซึ่งก็เป็น best of เลขคี่เหมือนกัน (WDF 2.11) จำนวนเซ็ตและเลกแต่ละรายการกำหนดเอง (DRA 6.3.1 เปิดให้กำหนดไว้ในรูปแบบการแข่งขัน)
ในการแข่งของ WDF ผู้ชนะการปาบูลจะได้เริ่มทุกเลกที่เป็นเลขคี่ และถ้าแข่งแบบเซ็ตก็ได้เริ่มทุกเซ็ตที่เป็นเลขคี่ (WDF 12.02) อ่านเพิ่มใน เซ็ตและเลก
ลูกไหนนับ ลูกไหนไม่นับ
- หนึ่งตาปาได้ไม่เกินสามลูก (WDF 1.03)
- ลูกที่หลุดจากกระดานก่อนดึงลูกออกไม่นับ (WDF 1.06)
- แต้มนับจากช่องที่ปลายลูกดอกปักเข้าไป (WDF 3.03)
- คนจดแต้มบอกแต้มที่เหลือได้ แต่ห้ามบอกว่าต้องปิดดับเบิลไหน: พูดว่า “32” ไม่ใช่ “ดับเบิล 16” (WDF 3.08)
กติกาปาเป้า 501 ในประเทศไทย
สมาชิกของ WDF ในประเทศไทยคือสมาคมกีฬาดาร์ทแห่งประเทศไทย (Darts Association of Thailand, DAT) ลิงก์เอกสาร “Rules and Regulations” บนเว็บไซต์ของสมาคมเปิดไม่ได้ (HTTP 404) เมื่อ 28 กันยายน 2569 เราจึงอ้างอิงกติกาของ WDF และ DRA ซึ่งเป็นมาตรฐานสากล รายการในท้องถิ่นอาจมีกติกาเพิ่มเติม ควรถามผู้จัดก่อนลงแข่ง
ถ้าเล่นกับกระดานอิเล็กทรอนิกส์ (ปาเป้าไฟฟ้า) ตามร้าน เครื่องจะนับแต้มให้และอาจตั้งกติกาต่างไปจากนี้ เช่น จำกัดจำนวนรอบ ให้ดูการตั้งค่าของเครื่องหรือถามทางร้าน
รูปแบบอื่นของ 501
- 301: กติกาเดียวกัน เริ่มที่ 301 บางกลุ่มเพิ่ม Double In ดู กติกาปาเป้า 301
- 701 และ 1001: WDF 3.01 ระบุไว้คู่กับ 501 เป็นแต้มเริ่มต้นแบบเลขคี่ที่กำหนดตายตัว
- Double In, Master Out, Straight Out: กติกาการเริ่มและการปิดเกมแบบอื่น อธิบายไว้ใน Double Out, Master Out และ Straight Out
เล่น 501 กับ Darts Counter
เมนูของแอปเป็นภาษาอังกฤษ ในหน้าตั้งค่า X01 ให้เลือก Points: 501, Checkout Mode: Double Out และ Starting Mode: Straight In เพื่อเล่นตามกติกามาตรฐาน เราตรวจการทำงานส่วนอื่นจากโค้ดของแอป:
- เมื่อติดตั้งใหม่ Checkout Mode จะเป็น Straight Out ให้เปลี่ยนเป็น Double Out ครั้งเดียว
- Legs และ Sets คือจำนวนที่ต้องชนะ ไม่ใช่ best of ถ้าต้องการ best of 5 เลก ให้ตั้ง Legs เป็น 3 ถ้าเล่นแค่เลก ให้ตั้ง Sets เป็น 0
- คนปาก่อนสลับกันทุกเลก และเปิดการสุ่มลำดับผู้เล่นได้
- แอปตัดสินบัสต์ให้อัตโนมัติพร้อมบอกเหตุผล (“Score exceeded”, “No finish possible anymore”, “Not finished with double field”)
- ตั้งแต่ 170 ลงมา แอปแนะนำเส้นทางเช็คเอาท์หลังทุกลูก เป็นเส้นทางแบบ Double Out เสมอ และต่างจากตารางของเรา 69 จาก 169 แต้ม (เราเทียบจากโค้ดของแอป) ทุกเส้นทางถูกต้อง
- แต้มเริ่มต้นเลือกได้ตั้งแต่ 301 ถึง 901 ทีละ 100
กรอกลูกที่ทำให้บัสต์
ปุ่ม Bust ในแอปไม่ได้ยกเลิกทั้งตา แต่กรอกลูกที่เหลือเป็นลูกพลาด แต้มที่กรอกไปแล้วในตานั้นจึงยังนับอยู่ ให้กรอกลูกที่ทำให้บัสต์จริง ๆ แทน แล้วแอปจะนับทั้งตาเป็นบัสต์เอง
Darts Counter หักแต้มให้ และเก็บค่าเฉลี่ย 3 ลูกของทุกเลก นับทุกเกมได้ฟรี
แหล่งที่มา
เขียนโดย FLAME Apps ผู้พัฒนา Darts Counter ตั้งแต่ปี 2015 ตรวจสอบเมื่อ 28 กันยายน 2569
- WDF Playing and Tournament Rules ฉบับแก้ไขครั้งที่ 20 ข้อ 1.03 ถึง 4.01 และ 12.01 ถึง 12.03 (ภาษาอังกฤษ)
- DRA Rules 2026 กติกาที่ใช้ในรายการของ PDC ข้อ 6.2.6 และ 6.3.1 ถึง 6.3.3 (ภาษาอังกฤษ)
- World Darts Federation: Members และ สมาคมกีฬาดาร์ทแห่งประเทศไทย: About Us เปิดดูเมื่อ 28 กันยายน 2569
- โค้ดของแอป Darts Counter (โหมด X01 การตั้งค่า และการตัดสินบัสต์)
