Uitgooien is de beurt die je rest precies op nul brengt en de leg wint; in het Engels heet dat een checkout of finish. Bij de standaardregel double out moet de laatste dart een dubbel of de bullseye raken, dus uitgooien is altijd “de dubbel opzetten en hem dan raken”. Elke score van 2 tot en met 170 kun je met hoogstens drie darts uitgooien, behalve zeven bogey numbers: 169, 168, 166, 165, 163, 162 en 159.
Op deze pagina lees je hoe uitgooien werkt, zodat je zelf een route vindt. Voor de route van elke score gebruik je onze uitgooitabel.
| Uitgooifeit | Getal | Hoe we het weten |
|---|---|---|
| Hoogste uitgooi, 3 darts | 170 (T20, T20, bull) | berekend |
| Hoogste uitgooi, 2 darts | 110 (T20, bull) | berekend |
| Hoogste uitgooi, 1 dart | 50 (bull) | berekend |
| Uitgooien van 100 of meer met 2 darts | 100, 101, 104, 107, 110 | berekend |
| Scores van 99 tot 110 die 3 darts vragen | 99, 102, 103, 105, 106, 108, 109 | berekend |
| Scores tot 170 zonder uitgooi | 159, 162, 163, 165, 166, 168, 169 | berekend |
“Berekend” betekent dat we elke combinatie van hoogstens drie darts met code hebben getest (dezelfde code die onze tabel maakt), met de bull als dubbel 25 zoals de regelboeken voorschrijven (NDB art. 3.4b, WDF 2.04).
Wat is uitgooien?
De Engelse Wikipedia omschrijft een checkout als “reducing one's score to exactly zero, thus winning the leg”, je score precies naar nul brengen en zo de leg winnen. De Nederlandse Wikipedia noemt een check out ook “een score dat laag genoeg is om het spel uit te gooien”. Een rest van 170 of minder die je nog kunt uitgooien, heet dus ook een finish.
De laatste dart is zo belangrijk door de bust: gooi je meer dan je over hebt, hou je 1 over of kom je zonder dubbel op nul, dan telt de beurt niet (NDB art. 3.4c, WDF 2.05). Daarom betekent “ik heb 40 nodig” eigenlijk “ik heb dubbel 20 nodig”.
De schrijver zegt je route niet voor
In NDB-wedstrijden mag je vragen wat je gegooid hebt of nog over hebt, maar de scheidsrechter of schrijver “mag echter niet vertellen hoe een speler uit moet gooien” (NDB Algemeen Wedstrijdreglement, art. 12.18). Je route moet je dus zelf kennen. In de Vlaamse VDF-competitie mag de scheidsrechter wel melden wat er overblijft (VDF-reglement, art. 26).
Wat betekent een uitgooi van 100+?
Een uitgooi van 100 of meer in één beurt heet ook een ton-plus checkout, naar “ton”, dartsjargon voor 100. Het zijn de moeilijke finishes, omdat de meeste drie darts en minstens één triple vragen:
- Twee darts zijn alleen genoeg voor 100 (T20, D20 of bull, bull), 101 (T17, bull), 104 (T18, bull), 107 (T19, bull) en 110 (T20, bull).
- Drie darts zijn nodig voor al het andere van 102 tot en met 170.
- Geen uitgooi bestaat er voor de zeven bogey numbers.
Het verhaal van de grootste lees je in 170 uitgooien.
Zo bouw je een uitgooiroute op
Elke route volgt dezelfde logica. Ken je die, dan reken je de meeste finishes aan het bord zelf uit.
- Begin bij de dubbel. Kies de dubbel waarop je wilt uitgooien en reken terug: op 81 is de vraag “wat brengt me op 36 of 24?” T15 laat 36 over (D18), T19 laat 24 over (D12).
- Gebruik zo weinig mogelijk darts. Gaat een score in twee darts uit, dan verspil je met een route van drie darts een kans. 61 is T15, D8 in twee darts; een route als 11, 18, D16 kost een derde dart voor niets.
- Los oneven getallen eerst op. Een dubbel is altijd even, dus een oneven rest vraagt eerst een oneven single of triple: 45 is 13, D16; 57 is 17, D20.
- Zet op met triples van boven. Boven de 100 is de eerste dart bijna altijd een triple, meestal T20 of T19, omdat die het meest opleveren. 141 is T20, T19, D12.
- Bewaar de bull voor als je hem nodig hebt. De bull gooit 50 uit en hoort bij de grote finishes (170, 167, 164, 161, 158), maar het is een klein doel. Uit de bordmaten van de WDF volgt dat een dubbelvak ongeveer 417 mm² is en de bull ongeveer 127 mm², dus een dubbel is zo'n 3,3 keer groter (afgeleid uit WDF-regel 4.01, zonder de dikte van de draden).
De meeste scores hebben meer dan één goede route. 138 kan T20, T18, D12 zijn of T19, T19, D12. De Engelse Wikipedia geeft precies dit voorbeeld, en beide kloppen.
Welke dubbels handig zijn
Landt een dart die op een dubbel was gericht net binnen de dubbelring, in de single van hetzelfde nummer, dan scoort hij de helft van wat je nodig had. Of je dan nog op een dubbel staat, hangt van het getal af:
| Je hebt nodig | Misser in de single laat over | Daarna | Dubbels in de reeks |
|---|---|---|---|
| 32 (D16) | 16 (D8) | 8 (D4), 4 (D2), 2 (D1) | 5 |
| 40 (D20) | 20 (D10) | 10 (D5), dan is 5 oneven | 3 |
| 36 (D18) | 18 (D9) | 9 is oneven | 2 |
| 24 (D12) | 12 (D6) | 6 (D3), dan is 3 oneven | 3 |
Dat is het rekenwerk achter het oude advies om 32 te laten staan. Onze uitgooitabel kiest D20, D16 en D8 als twee routes evenveel darts vragen.
De allerlaatste dubbel, D1 op 2, heet het mad house of gekkenhuis (Nederlandse Wikipedia): vanaf 2 is er geen andere uitweg. Dubbel 20 heet in het jargon tops.
Het uitgooischema: elke finish op een rij
Een uitgooischema of uitgooitabel is een lijst met een route voor elke rest. Onze uitgooitabel geeft de voorgestelde double out uitgooi voor elke score van 170 tot 2, met een rekenhulp waarin je je rest en het aantal darts in je hand invult. Elke route is met code gecontroleerd: hij telt op tot de score en eindigt op een dubbel. Gebruik de tabel om te controleren, niet om aan de oche af te lezen: in een wedstrijd moet je het zelf weten.
De Shanghai-finish
Een Shanghai is een single, een triple en een dubbel van hetzelfde nummer in één beurt. Volgens de Nederlandse Wikipedia wordt 120 “zo goed als altijd” zo uitgegooid: 20, T20, D20. De Engelse woordenlijst zegt dat hij kan uitgooien “as long as the double is hit last”. In steeltip 501 telt hij als elke andere finish: de ADO noemt Shanghai bij de snelle finishes die in haar '01-toernooien “do not apply” (ADO-regel 48). De leg eindigt dus alleen op nul met een dubbel.
Uitgooien bij master out en single out
Alles hierboven gaat uit van double out, de standaard bij de NDB, de WDF en de PDC. Bij master out gooit ook een triple uit, dus gaat 60 in één dart uit (T20) en is 180 de hoogste finish. Bij single out gooit elk vak uit. De verschillen staan in double out, master out en single out.
Zo leer je uitgooien
Leer per bereik, van onder naar boven:
- 2 tot en met 40: de dubbels zelf. Ken elk even getal als dubbel.
- 41 tot en met 60: één single om een dubbel over te houden. 52 is 12, D20 of 20, D16.
- 61 tot en met 110: één triple (of de bull) plus een dubbel. 100 is T20, D20.
- 111 tot en met 170: drie darts, meestal twee triples.
Oefen daarna de overstap van scoren naar uitgooien: sta je tussen 100 en 180, denk dan een beurt vooruit en laat een score staan die je kent. Zeg de route hardop voor je gooit en controleer jezelf na de leg met de tabel. Hoe vaak je darts op een dubbel raak zijn, is je uitgooipercentage.
Zo geeft Darts Counter uitgooiadvies
Darts Counter toont vanaf 170 uitgooiadvies terwijl je speelt. We hebben de adviestabel in de code van de app nagekeken:
- Elk advies telt op tot je score en eindigt op een dubbel of de bull. Voor de zeven bogey numbers toont de app geen route.
- Met drie darts in je hand geeft de app soms een route van drie darts waar twee genoeg zijn: op 110 toont hij T20, 10, D20 in plaats van T20, bull, en op 91 bull, 9, D16 in plaats van T17, D20. Met twee darts over schakelt hij altijd over op een uitgooi met twee darts, als die bestaat.
- Onze uitgooitabel gebruikt altijd zo weinig mogelijk darts, dus voor 69 van de 169 scores van 2 tot en met 170 tonen tabel en app een andere route. Beide zijn geldig; ze kiezen alleen andere doelen.
- Het advies is in elke modus een double out route, ook bij Master Out en Straight Out.
- Na installatie staat de app op Straight Out. Voor gewone 501 zet je de checkout-modus in de X01-instellingen op Double Out.
Zet Double Out aan, gooi, en laat de app aftrekken en de route tonen. Je kunt alle spellen gratis bijhouden.
Bronnen
Geschreven door FLAME Apps, sinds 2015 de maker van Darts Counter. Gecontroleerd op 25 september 2026. Berekende getallen komen uit onze uitgooicode (src/checkouts.py) en een volledige doorrekening van alle combinaties van drie darts; de vergelijking met de app uit de code van de app (versie 2026.5.1).
- NDB Algemeen Wedstrijdreglement, versie 007 van 20 juni 2026, art. 3.4 en 12.18
- Reglement Vlaamse Darts Federatie, art. 26
- WDF Playing and Tournament Rules, 20e herziene editie, regels 2.02 tot en met 2.05 en 4.01 (Engels)
- ADO Tournament Rules Booklet, regel 48 (Engels)
- Wikipedia: Darts (sport) (check out, mad house, tops, Shanghai)
- Wikipedia (Engels): Glossary of darts (checkout, ton, Shanghai) en Darts (voorbeeld 138)
- Verder lezen: uitgooitabel, 170 uitgooien, 501 darts regels
