รูปแบบการแข่งขันปาเป้ามีสี่แบบหลัก หรือผสมกัน: แพ้คัดออก (แพ้ครั้งเดียวตกรอบ) พบกันหมด (ทุกคนเจอทุกคน) แบ่งกลุ่มแล้วต่อด้วยแพ้คัดออก และ แพ้สองครั้งตกรอบ (double elimination) แพ้คัดออกเร็วที่สุด: ผู้เล่น n คนใช้ n - 1 แมตช์ พบกันหมดให้ทุกคนได้ปามากที่สุด แต่จำนวนแมตช์โตเร็ว: n x (n - 1) / 2 แมตช์ แบบแบ่งกลุ่มและแบบแพ้สองครั้งอยู่ตรงกลาง นี่คือเหตุผลที่รายการระดับชมรมและรายการจัดอันดับนิยมใช้
| รูปแบบ | ตกรอบเมื่อไร | จำนวนแมตช์สำหรับ n คน | เหมาะกับ |
|---|---|---|---|
| แพ้คัดออก (single elimination) | แพ้ครั้งแรก | n - 1 | คนเยอะ เวลาน้อย |
| พบกันหมด (round robin) | ไม่มีใครตกรอบ สถิติดีที่สุดชนะ | n x (n - 1) / 2 | 3 ถึง 8 คน คืนลีก |
| แบ่งกลุ่ม แล้วแพ้คัดออก | ไม่ติดอันดับต้นของกลุ่ม แล้วแพ้ครั้งแรก | แมตช์ในกลุ่ม บวกสายแพ้คัดออก | 16 ถึง 64 คนที่อยากเล่นหลายแมตช์ |
| แพ้สองครั้งตกรอบ | แพ้ครั้งที่สอง | 2n - 2 หรือ 2n - 1 ถ้าต้องเล่นรอบชิงสองครั้ง | งานชมรมที่ไม่อยากให้แมตช์แย่แมตช์เดียวจบวันของใคร |
จำนวนแมตช์เหล่านี้เป็นผลมาตรฐานของแต่ละรูปแบบ (Wikipedia, “Single-elimination tournament”, “Round-robin tournament”, “Double-elimination tournament”) ตารางด้านล่างนำสูตรมาใช้กับจำนวนผู้เล่นที่พบบ่อย
จำนวนผู้เล่น 8, 16 หรือ 32 คน ใช้แบบไหนดี
คำนวณจากสูตรข้างบน หนึ่งแมตช์คือหนึ่งคู่ ไม่ว่าจะเล่นกี่เลก แบบแบ่งกลุ่มหมายถึงกลุ่มละ 4 คน 2 อันดับแรกเข้าสายแพ้คัดออก
| ผู้เล่น | แพ้คัดออก | พบกันหมด | กลุ่มละ 4 คน 2 อันดับแรกเข้ารอบ | แพ้สองครั้งตกรอบ |
|---|---|---|---|---|
| 4 | 3 | 6 | ไม่จำเป็น | 6 หรือ 7 |
| 6 | 5 (บาย 2) | 15 | ไม่จำเป็น | 10 หรือ 11 |
| 8 | 7 | 28 | 2 กลุ่ม: 12 + 3 = 15 | 14 หรือ 15 |
| 12 | 11 (บาย 4) | 66 | 3 กลุ่ม: 18 + 5 (สายแพ้คัดออก 6 คน บาย 2) = 23 | 22 หรือ 23 |
| 16 | 15 | 120 | 4 กลุ่ม: 24 + 7 = 31 | 30 หรือ 31 |
| 32 | 31 | 496 | 8 กลุ่ม: 48 + 15 = 63 | 62 หรือ 63 |
เวลาต่อแมตช์ขึ้นกับรูปแบบแมตช์ (best of 3 เลกสั้นกว่า best of 7 มาก) และขึ้นกับผู้เล่น จึงควรวางแผนเวลาด้วยตัวเลขของคุณเอง: จำนวนแมตช์ x เวลาต่อแมตช์โดยทั่วไปของกลุ่มคุณ ÷ จำนวนกระดานที่มี
แพ้คัดออก (single elimination)
จับคู่ผู้เล่น ผู้ชนะไปต่อ ผู้แพ้ตกรอบ จนเหลือสองคนในรอบชิง รูปแบบนี้ลงตัวที่สุดเมื่อจำนวนผู้เล่นเป็นเลขยกกำลังสอง (4, 8, 16, 32) ถ้าไม่ใช่ ผู้เล่นบางคนจะได้ บาย (bye) ในรอบแรก คือผ่านเข้ารอบถัดไปโดยไม่ต้องแข่ง (Wikipedia, “Single-elimination tournament”)
- บาย: เลขยกกำลังสองถัดไปลบจำนวนผู้เล่น 12 คนเป็นสาย 16 มีบาย 4 ที่ 20 คนเป็นสาย 32 มีบาย 12 ที่ กติกาการจัดแข่งของ WDF ขอให้ผู้จัด “arrange preliminary matches so as to eliminate all 'byes' from the first round proper” (WDF ข้อ 11.02) คือจัดรอบคัดเบื้องต้นให้รอบแรกจริงไม่มีบาย: 20 คน ให้ 8 คนเล่นรอบคัด 4 แมตช์ ผู้ชนะ 4 คนเข้าไปรวมกับอีก 12 คนเป็นรอบ 16 คน
- มือวาง: การจัดมือวางแบบมาตรฐานให้มือวางสูงสุดพบมือวางต่ำสุด เป็น 1 พบ 8, 2 พบ 7, 3 พบ 6 และ 4 พบ 5 ในสายที่มีมือวาง 8 คน มือวางอันดับ 1 และ 2 จึงพบกันได้แค่ในรอบชิง Wikipedia ยก World Darts Championship ที่มีมือวาง 32 คนเป็นตัวอย่าง
- ข้อเสีย: ตัดสินได้จริงแค่ที่หนึ่งกับที่สอง ผู้เล่นครึ่งหนึ่งได้เล่นแค่แมตช์เดียว
สายแพ้คัดออก 8 คน (มีมือวาง):
| รอบก่อนรองชนะเลิศ | รอบรองชนะเลิศ | รอบชิง |
|---|---|---|
| 1 พบ 8 | ผู้ชนะ 1/8 พบ ผู้ชนะ 4/5 | |
| 4 พบ 5 | ผู้ชนะสายบน พบ ผู้ชนะสายล่าง | |
| 3 พบ 6 | ผู้ชนะ 3/6 พบ ผู้ชนะ 2/7 | |
| 2 พบ 7 |
PDC World Championship คือการแข่งแบบแพ้คัดออก 128 คนที่ทุกคนเริ่มจากรอบแรก หน้าปาเป้าชิงแชมป์โลก PDCมีรายละเอียดรอบและเซ็ต
พบกันหมด (round robin)
ผู้เล่นแต่ละคนพบกับทุกคนคนละหนึ่งครั้ง ผู้ที่มีสถิติดีที่สุดชนะ เป็นรูปแบบที่ยุติธรรมที่สุดแต่ช้าที่สุด เพราะเพิ่มผู้เล่นหนึ่งคนก็ต้องเพิ่มแมตช์กับทุกคนที่มีอยู่
- ลำดับการแข่ง: ถ้าผู้เล่นเป็นเลขคู่ ทุกคนได้แข่งทุกรอบ และต้องใช้ n - 1 รอบ ถ้าเป็นเลขคี่ ให้เพิ่มผู้เล่น “สมมติ” หนึ่งคน ใครจับได้พบผู้เล่นสมมติจะได้ บาย ในรอบนั้น (Wikipedia, “Round-robin tournament”)
- การจัดอันดับ: ตกลงวิธีตัดสินเมื่อคะแนนเท่ากันก่อนเริ่ม ตัวอย่างลำดับที่ใช้ได้: แมตช์ที่ชนะ ผลต่างเลก เลกที่ชนะ แล้วผลการพบกันเอง
ตารางพบกันหมด 4, 5 และ 6 คน (จัดด้วยวิธีหมุนวงกลม ผู้เล่นหมายเลข 1 ถึง 6):
| รอบ | 4 คน | 5 คน (บายรอบละ 1 คน) | 6 คน |
|---|---|---|---|
| 1 | 1 พบ 4, 2 พบ 3 | 2 พบ 5, 3 พบ 4, บาย 1 | 1 พบ 6, 2 พบ 5, 3 พบ 4 |
| 2 | 1 พบ 3, 2 พบ 4 | 1 พบ 5, 2 พบ 3, บาย 4 | 1 พบ 5, 4 พบ 6, 2 พบ 3 |
| 3 | 1 พบ 2, 3 พบ 4 | 1 พบ 4, 3 พบ 5, บาย 2 | 1 พบ 4, 3 พบ 5, 2 พบ 6 |
| 4 | 1 พบ 3, 2 พบ 4, บาย 5 | 1 พบ 3, 2 พบ 4, 5 พบ 6 | |
| 5 | 1 พบ 2, 4 พบ 5, บาย 3 | 1 พบ 2, 3 พบ 6, 4 พบ 5 |
คัดลอกไปใส่ตารางที่มีหนึ่งแถวต่อผู้เล่น และคอลัมน์แมตช์ที่ชนะ เลกที่ชนะ และเลกที่แพ้
แบ่งกลุ่ม แล้วต่อด้วยแพ้คัดออก
แบ่งผู้เล่นเป็นกลุ่มพบกันหมด แล้วส่งอันดับต้นของแต่ละกลุ่มเข้าสายแพ้คัดออก ทุกคนได้เล่นหลายแมตช์ และยังได้รอบชิงที่ชัดเจน
ให้ผู้ชนะกลุ่มพบกับอันดับสองของอีกกลุ่ม เพื่อไม่ให้ผู้เล่นจากกลุ่มเดียวกันเจอกันอีกทันที ตัวอย่างแผนสำหรับ 16 คน: 4 กลุ่ม กลุ่มละ 4 คน (กลุ่มละ 6 แมตช์) 2 อันดับแรกของแต่ละกลุ่มเข้ารอบก่อนรองชนะเลิศ ที่หนึ่งกลุ่ม A พบที่สองกลุ่ม D ที่หนึ่งกลุ่ม B พบที่สองกลุ่ม C และต่อไปแบบเดียวกัน
แพ้สองครั้งตกรอบ (double elimination)
คุณตกรอบเมื่อแพ้ ครั้งที่สอง สายการแข่งแยกเป็น สายผู้ชนะ และ สายผู้แพ้: ใครแพ้ครั้งแรกจะตกไปสายผู้แพ้และแข่งต่อที่นั่น ผู้ชนะของทั้งสองสายพบกันในรอบชิง (Wikipedia, “Double-elimination tournament”)
- รอบชิง: ผู้เล่นจากสายผู้แพ้แพ้มาแล้วหนึ่งครั้ง รอบชิงจึงมักจัดให้อาจต้องเล่นสองแมตช์: ผู้ชนะสายผู้แพ้ต้องชนะสองครั้ง ส่วนผู้ชนะสายผู้ชนะต้องชนะครั้งเดียว นี่คือที่มาของ “2n - 1”
- จำนวนแมตช์: 2n - 2 หรือ 2n - 1 ถ้ามีรอบชิงครั้งที่สอง 16 คนใช้ 30 หรือ 31 แมตช์ ประมาณสองเท่าของแพ้คัดออก
- เวลา: ผู้เล่นฝั่งสายผู้แพ้ต้องเล่นหลายแมตช์กว่า (Wikipedia ยกตัวอย่างการแข่ง 16 คน: จากสายผู้ชนะใช้ 4 แมตช์ถึงรอบชิง จากสายผู้แพ้ใช้ได้ถึง 7 แมตช์) แบบนี้จึงใช้เวลานานกว่าที่เห็น เผื่อกระดานและเวลาไว้ด้วย
PDC ใช้รูปแบบเหล่านี้อย่างไร
ทัวร์อาชีพผสมรูปแบบเดียวกันนี้ จากบทความ preview ของ PDC เอง:
| รายการ | รูปแบบ | ความยาวแมตช์ |
|---|---|---|
| World Championship | แพ้คัดออก 128 คน | แบบเซ็ต best of 5 เซ็ตในรอบแรกถึง best of 13 ในรอบชิง (2025/26) |
| World Matchplay | แพ้คัดออก 32 คน | แบบเลก best of 19 ถึง best of 35 และ “each game must be won by two clear legs” (2026) |
| Grand Slam of Darts | “eight groups of four in the initial round-robin phase” 2 อันดับแรกของแต่ละกลุ่มเข้าสายแพ้คัดออก | best of 9 เลกในรอบกลุ่ม ถึง best of 31 (2025) |
| Premier League | 8 คน ทุกคืนแข่งแบบแพ้คัดออก 8 คน (ก่อนรองชนะเลิศ รองชนะเลิศ ชิงชนะเลิศ) | best of 11 เลก (2026) |
Premier League เป็นต้นแบบที่ดีสำหรับฤดูกาลของชมรม: แต่ละคืนผู้ชนะได้ 5 คะแนน รองแชมป์ได้ 3 และผู้แพ้รอบรองชนะเลิศสองคนได้คนละ 2 ตารางคะแนนนี้ตัดสินว่าใครสี่คนได้ไป Finals Night (PDC, 29 เมษายน 2569)
รูปแบบแมตช์ในแต่ละรายการ
รูปแบบการแข่งขันบอกว่าใครพบใคร ส่วน รูปแบบแมตช์ บอกว่าชนะแต่ละแมตช์อย่างไร สำหรับเกม X01 ค่ามาตรฐานคือ 501 แบบ Straight In และ Double Out (กติกา 501) แมตช์เป็น best of เลกหรือเซ็ตจำนวนคี่ (WDF ข้อ 2.10, 2.11) ความหมายของเลกและเซ็ตอยู่ในเซ็ตและเลกในปาเป้าคืออะไร ในไทย เราไม่มีเอกสารกติกาของสมาคมกีฬาดาร์ทแห่งประเทศไทย (DAT) เพราะไฟล์กติกาบนเว็บไซต์ของสมาคมเปิดไม่ได้เมื่อ 28 กันยายน 2569 รายการท้องถิ่นจึงอาจมีรูปแบบของตัวเอง ถามผู้จัดก่อน
นับแต้มทุกแมตช์ด้วย Darts Counter
Darts Counter ไม่ได้จัดสายหรือตารางคะแนนกลุ่ม ให้เขียนสายการแข่งไว้บนกระดาษหรือไวต์บอร์ด สิ่งที่แอปทำคือนับแต้มทีละแมตช์ เมนูของแอปเป็นภาษาอังกฤษ:
- X01 ตั้งแต่ 301 ถึง 901 แบบ Double Out, Master Out หรือ Straight Out และ Double In, Master In หรือ Straight In แอปที่ติดตั้งใหม่ตั้งค่าเริ่มต้นเป็น Straight Out ให้เปลี่ยนเป็น Double Out สำหรับ 501 มาตรฐาน
- Sets และ Legs เป็นแบบ “first to”: ถ้าจะเล่น best of 5 เลก ให้ตั้ง Legs เป็น 3
- Cricket และ Cut-Throat Cricket ถ้ารายการของคุณเล่น Cricket
- ผู้เล่นกี่คนก็ได้ ในเกมเดียว ถ้าเปิด “Play out all positions” ทุกคนจะเล่นต่อหลังผู้ชนะปิดเกม ได้อันดับครบทุกคนสำหรับกลุ่มเล็กในเกมเดียว
แอปเก็บค่าเฉลี่ยของทุกเลก หลังจบรายการผู้เล่นทุกคนจึงดูได้ว่าตัวเองปาเป็นอย่างไร นับทุกเกมได้ฟรี
แหล่งที่มา
เขียนโดย FLAME Apps ผู้พัฒนา Darts Counter ตั้งแต่ปี 2015 ตรวจสอบเมื่อ 28 กันยายน 2569 จำนวนแมตช์ตามจำนวนผู้เล่นและตารางคู่แข่งเป็นการคำนวณของเราเองจากสูตรในแหล่งที่มา
- ข่าวของ PDC อ่านผ่านบริการข่าวของ PDC: World Championship 2025/26 preview, 10 ธันวาคม 2568; World Matchplay 2026 preview, 17 กรกฎาคม 2569; Grand Slam of Darts 2025 preview, 7 พฤศจิกายน 2568; Premier League Night Thirteen preview, 29 เมษายน 2569 (ภาษาอังกฤษ)
- Wikipedia, Single-elimination tournament (ฉบับ 14 กันยายน 2569): มือวาง 1 พบ 8 ถึง 4 พบ 5 บาย (ภาษาอังกฤษ)
- Wikipedia, Double-elimination tournament (ฉบับ 30 สิงหาคม 2569): สายการแข่ง 2n - 2 หรือ 2n - 1 เกม รอบชิงแบบ “bracket reset” (ภาษาอังกฤษ)
- Wikipedia, Round-robin tournament (ฉบับ 18 กันยายน 2569): n/2 x (n - 1) เกม บายเมื่อผู้เล่นเป็นเลขคี่ (ภาษาอังกฤษ)
- WDF Playing and Tournament Rules ฉบับแก้ไขครั้งที่ 20 ข้อ 2.10, 2.11 และ 11.02 (ภาษาอังกฤษ)
- สมาคมกีฬาดาร์ทแห่งประเทศไทย, About Us (ลิงก์ “Rules and Regulations” ตอบกลับ HTTP 404 เมื่อ 28 กันยายน 2569)
- อ่านต่อ: ลีกปาเป้า, PDC กับ WDF ต่างกันยังไง, กติกาปาเป้า
