Bir dart turnuvası dört formattan birini ya da bir karışımını kullanır: eleme (bir kez kaybeden çıkar), lig usulü (herkes herkesle oynar), önce gruplar sonra eleme ve çift eleme (ikinci yenilgide çıkarsın). Eleme en hızlısıdır: n oyuncu n − 1 maç ister. Lig usulü herkese en çok dartı verir ama hızla büyür: n × (n − 1) / 2 maç. Gruplar ve çift eleme arada kalır; bu yüzden kulüp ve sıralama turnuvaları onları kullanır.
| Format | Nasıl elenirsin | n oyuncu için maç | Neye uygun |
|---|---|---|---|
| Eleme (tek eleme) | ilk yenilgide | n − 1 | çok oyuncu, az zaman |
| Lig usulü (round robin) | kimse elenmez; en iyi sonuç kazanır | n × (n − 1) / 2 | 3 ile 8 oyuncu, lig geceleri |
| Gruplar, sonra eleme | grubunda ilk sıralara giremezsen, sonra ilk yenilgide | grup maçları artı eleme | herkesin birkaç maç istediği 16 ile 64 oyuncu |
| Çift eleme | ikinci yenilgide | 2n − 2, final iki kez oynanırsa 2n − 1 | kötü bir maçın günü bitirmemesi gereken kulüp turnuvaları |
Maç sayıları bu formatlar için standart sonuçlardır (Wikipedia, “Single-elimination tournament”, “Round-robin tournament”, “Double-elimination tournament”). Aşağıdaki tablolar bunları tipik oyuncu sayılarına uygular.
8, 16 ya da 32 oyuncuya hangi format uyar?
Yukarıdaki formüllerden türetilmiştir; bir maç, kaç leg oynarsan oyna tek bir eşleşmedir. Gruplar dörder kişiliktir ve ilk ikisi elemeye çıkar.
| Oyuncu | Eleme | Lig usulü | Dörderli gruplar, ilk 2 elemeye | Çift eleme |
|---|---|---|---|---|
| 4 | 3 | 6 | gerek yok | 6 ya da 7 |
| 6 | 5 (2 bay) | 15 | gerek yok | 10 ya da 11 |
| 8 | 7 | 28 | 2 grup: 12 + 3 = 15 | 14 ya da 15 |
| 12 | 11 (4 bay) | 66 | 3 grup: 18 + 5 (2 baylı 6 kişilik eleme) = 23 | 22 ya da 23 |
| 16 | 15 | 120 | 4 grup: 24 + 7 = 31 | 30 ya da 31 |
| 32 | 31 | 496 | 8 grup: 48 + 15 = 63 | 62 ya da 63 |
Bir maçın ne kadar süreceği formatına (best of 3 leg, best of 7'den çok daha kısadır) ve oyuncularına bağlıdır; zamanı kendi sayılarınla planla: maç sayısı × tipik maç süren ÷ tahta sayın.
Eleme usulü (tek eleme)
Oyuncular eşleşir, kazanan devam eder, kaybeden çıkar; ta ki iki oyuncu finalde karşılaşana kadar. Format, oyuncu sayısı ikinin kuvveti olduğunda (4, 8, 16, 32) en iyi işler; aksi halde bazı oyuncular ilk turda bay geçer (Almanca Wikipedia, “K.-o.-System”).
- Bay: bir sonraki ikinin kuvveti eksi oyuncu sayısı. 12 oyuncu 4 baylı 16'lık bir tablo, 20 oyuncu 12 baylı 32'lik bir tablo yapar. TBBDF talimatına göre tek elemeli sistemde organizatörler ilk turda tek kalanları elemek için ön maçlar düzenleyebilir (TBBDF 11.02; WDF 11.02 de aynısını ister): 20 oyuncuyla 8 oyuncu 4 ön maç oynar ve 4 kazanan diğer 12 oyuncuyla 16'lık tura katılır.
- Seri başı: standart seri başı yerleşiminde en yüksek seri başı en düşükle eşleşir; 8 seri başlı bir kurada 1-8, 2-7, 3-6 ve 4-5. Böylece ilk iki seri başı ancak finalde karşılaşabilir. Wikipedia örnek olarak 32 seri başlı Dünya Dart Şampiyonası'nı verir. TBBDF'nin sıralama turnuvalarında da seri başı uygulanır: minikler ve yıldızlarda ilk 4, gençler ve büyüklerde grup sayısına göre ilk 8 (TBBDF 2026-2027 dart kararları).
- Dezavantaj: sadece birincilik ve ikincilik gerçekten belirlenir. Oyuncuların yarısı sadece bir maç oynar.
8 oyunculu eleme tablosu (seri başlı):
| Çeyrek final | Yarı final | Final |
|---|---|---|
| 1 - 8 | 1/8 kazananı - 4/5 kazananı | |
| 4 - 5 | üst yarının kazananı - alt yarının kazananı | |
| 3 - 6 | 3/6 kazananı - 2/7 kazananı | |
| 2 - 7 |
PDC Dünya Şampiyonası, hepsi birinci turdan başlayan 128 oyunculu bir elemedir; turları ve setleri PDC Dünya Dart Şampiyonası formatı sayfasında.
Lig usulü dart turnuvası (herkes herkesle)
Her oyuncu diğer her oyuncuyla bir kez karşılaşır. En iyi sonucu alan kazanır. En adil ve en yavaş formattır: eklenen her oyuncu, zaten var olan herkese karşı bir maç ekler. TBBDF bu formata “tek devreli lig usulü” der.
- Oyun sırası: çift sayıda oyuncuyla herkes her turda oynar ve n − 1 tur gerekir. Tek sayıda oyuncuyla bir “hayalet” oyuncu ekle: hayaletle eşleşen o tur bay geçer (Wikipedia, “Round-robin tournament”).
- Sıralama: eşitlik kurallarında başlamadan anlaşın. TBBDF, 2026-2027 milli takım seçmelerinde gruplardaki eşitliği sırasıyla leg averajı, ikili averaj, atılan ok ortalaması ve checkout yüzdesiyle, gerekirse belirleyici bir maçla bozar; galibiyet 3 puan, mağlubiyet 0 puandır (TBBDF 2026-2027 dart kararları).
4, 5 ve 6 oyuncu için lig usulü fikstür (çember yöntemiyle hazırlandı; oyuncular 1'den 6'ya numaralı):
| Tur | 4 oyuncu | 5 oyuncu (her tur bir bay) | 6 oyuncu |
|---|---|---|---|
| 1 | 1-4, 2-3 | 2-5, 3-4, bay 1 | 1-6, 2-5, 3-4 |
| 2 | 1-3, 2-4 | 1-5, 2-3, bay 4 | 1-5, 4-6, 2-3 |
| 3 | 1-2, 3-4 | 1-4, 3-5, bay 2 | 1-4, 3-5, 2-6 |
| 4 | 1-3, 2-4, bay 5 | 1-3, 2-4, 5-6 | |
| 5 | 1-2, 4-5, bay 3 | 1-2, 3-6, 4-5 |
Bunu her oyuncu için bir satır ve kazanılan maç, kazanılan leg ve kaybedilen leg sütunları olan bir tabloya kopyala.
Önce gruplar, sonra eleme
Oyuncuları lig usulü gruplara böl, sonra her grubun en iyilerini elemeye gönder. Herkes birkaç maç oynar ve eleme yine net bir final verir.
TBBDF, Şehit Eren Bülbül Türkiye Dart Şampiyonası'nın sıralama turnuvalarını 2026-2027 sezonunda bu şekilde oynatır: gençler ve büyükler önce tek devreli lig usulü grup maçları oynar, grubunda ilk iki sırayı alanlar eleme usulüyle devam eder; minikler ve yıldızlar ise doğrudan eleme sisteminde yarışır ve bir ayakta iki turnuva oynar. Gruplar, sporcu sayısına göre öncelik beşli grup olmak şartıyla oluşturulur; kurada önce seri başları sırayla gruplara dağıtılır, sonra kalan sporcular gruplara eşit dağıtılır (TBBDF 2026-2027 dart kararları). Maçlar grupta kısa, elemede ve finalde uzundur: büyüklerde grup 3 leg alan, elemeler 4 leg alan, final 5 leg alan.
16 oyuncu için basit bir plan: dörder kişilik 4 grup (grup başına 6 maç), her gruptan ilk ikisi çeyrek finale; A grubu birincisi D grubu ikincisiyle, B birincisi C ikincisiyle ve böyle devam eder. TBBDF'deki gibi beşli gruplarla 20 oyuncu: 4 grup × 10 maç = 40, ilk ikiler 8 kişilik elemeye (7 maç), toplam 47 maç (bizim hesabımız).
Çift eleme
İkinci yenilgide çıkarsın. Tablo bir kazananlar tablosu ve bir kaybedenler tablosuna ayrılır: ilk kez kaybeden kaybedenler tablosuna düşer ve orada oynamaya devam eder. İki tablonun kazananları finalde karşılaşır (Wikipedia, “Double-elimination tournament”).
- Final: kaybedenler tablosundan gelen oyuncunun zaten bir yenilgisi vardır; bu yüzden final çoğu zaman iki maç olabilecek şekilde kurulur: kaybedenler tablosunun kazananı iki kez kazanmak zorundadır, kazananlar tablosununki sadece bir kez. “2n − 1” buradan gelir.
- Maçlar: 2n − 2, ikinci finalle 2n − 1. 16 oyuncu 30 ya da 31 maç ister, elemenin iki katı.
Kaybedenler tarafındaki oyuncular daha çok maç oynadığı için (Wikipedia 16 oyunculu bir turnuva örneği verir: kazananlar tablosundan finale 4 maç, kaybedenler tablosundan 7 maça kadar), çift eleme göründüğünden uzun sürer. Tahtaları ve zamanı planlarken bunu hesaba kat.
Takım turnuvası: TBBDF Kulüplerarası Şampiyonası
Takım formatına bir örnek TBBDF'nin Kulüplerarası Türkiye Dart Şampiyonası'dır. Takımlar dört kişiliktir (en az 3 sporcuyla katılınabilir, en az 1 erkek ve 1 kadın zorunludur); geçen sezon ilk 8'e giren kulüpler seri başıdır ve gruplara eşit dağıtılır. Gruplarında ilk iki sırayı alan takımlar üst tura çıkar, son 16'dan itibaren eleme usulü oynanır. Maçta tekler leg'leri sabit bir eşleşme tablosuyla oynanır; bir takım 9 leg'e ulaştığında maç biter, 8-8'de takımların seçtiği birer oyuncu son leg'i oynar (TBBDF 2026-2027 dart kararları). Aralık 2025'teki şampiyonaya 46 kulüp katıldı (TBBDF haberi, 8 Aralık 2025).
PDC bu formatları nasıl kullanıyor?
Profesyonel tur aynı yapı taşlarını karıştırır. PDC'nin kendi turnuva ön izlemelerinden:
| Turnuva | Format | Maç uzunluğu |
|---|---|---|
| Dünya Şampiyonası | eleme, 128 oyuncu | set; birinci turda best of 5 setten finalde best of 13'e (2025/26) |
| World Matchplay | eleme, 32 oyuncu | leg; best of 19'dan best of 35'e; her maç iki leg farkla kazanılmalı (2026) |
| Grand Slam of Darts | ilk aşamada dörder kişilik sekiz lig usulü grup, her gruptan ilk ikisi elemeye | gruplarda best of 9 leg, sonra best of 31'e kadar (2025) |
| Premier League | 8 oyuncu; her lig gecesi 8 kişilik bir eleme (çeyrek final, yarı final, final) | best of 11 leg (2026) |
Premier League bir kulüp sezonu için güzel bir modeldir: her gece kazanan 5, ikinci 3, yarı finalde kaybeden iki oyuncu 2 puan alır ve hangi dört oyuncunun Finals Night'a çıkacağına bu tablo karar verir (PDC, 29 Nisan 2026).
Türkiye'de turnuva düzenlemek: TBBDF izni
Bir bar, kulüp ya da şirket olarak kamuya açık bir turnuva düzenlemek istiyorsan önce TBBDF kurallarına bak. Federasyonun Dart Yarışma Talimatı'na göre federasyon, temsilcilik ve izinli özel yarışmalar dışında hiçbir kurum, kuruluş ya da kişi kamuya açık bir ilanla yarışma düzenleyemez; her yarışma federasyon başkanlığının iznine tabidir ve izin için en az 15 gün önce federasyona başvurulur (TBBDF Madde 8). Başvuruda katılım şartları, tarih, kurallar, skorlama, tahmini katılımcı sayısı, katılım ücretleri ve ödüller ayrıntılı belirtilir; izin alınmadan turnuva duyurusu yapılamaz ve sonuçlar turnuvadan sonra en geç 15 gün içinde yazılı rapor olarak bildirilir (TBBDF Madde 27). Bu, federasyonun sitesinde yayımlanan 2006 tarihli talimattır; güncel uygulamayı ve ücretleri TBBDF'ye sor. Bu bölüm bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.
Turnuvanın içindeki maç formatı
Turnuva formatı kimin kimle oynayacağına, maç formatı her maçın nasıl kazanılacağına karar verir. X01 turnuvalarında varsayılan 501, straight in, double out'tur (501 dart kuralları). Maçlar tek sayıda leg ya da set üzerinden oynanır (TBBDF 2.06, WDF 2.10, 2.11) ve yaygın bir tercih, başta kısa, finalde uzun maçlardır; TBBDF'nin büyüklerde grupta 3 leg alan, finalde 5 leg alan formatı gibi. Resmi kuralların özeti: dart kuralları.
Her maçın skorunu Darts Counter ile tut
Darts Counter tablo ya da grup tablosu çizmez; turnuva tablosunu kâğıtta ya da bir beyaz tahtada tut. Uygulamanın yaptığı, her maçın skorunu tutmaktır (menüler İngilizce):
- X01 301'den 901'e; Double Out, Master Out ya da Straight Out ve Double In, Master In ya da Straight In ile. Yeni kurulum Straight Out ile başlar; standart 501 için Double Out'a geç.
- Set ve leg “... leg alan” olarak: TBBDF'deki 3 leg alan grup maçı için Legs'i 3 yap.
- Turnuvan Cricket oynuyorsa Cricket ve Cut-Throat Cricket.
- Tek oyunda istediğin kadar oyuncu. “Play out all positions” açıkken kazanan bitirdikten sonra herkes oynamaya devam eder; bu, küçük bir grup için tek oyunda tam bir sıralama verir.
Ortalamalar her leg için tutulur; turnuvadan sonra her oyuncu nasıl attığını görebilir.
Okumaya devam
- Dart kuralları: maçların oynandığı resmi kurallar
- Dart ligi: lig geceleri, formatlar ve TBBDF
- PDC Dünya Dart Şampiyonası formatı: setlerle oynanan 128 kişilik eleme
- PDC ve WDF: hangi turnuvayı kim düzenler
Kaynaklar
Yazan: 2015'ten beri Darts Counter'ı geliştiren FLAME Apps. Kontrol tarihi: 25.09.2026. Oyuncu sayısına göre maç sayıları ve fikstürler, kaynaklardaki formüllerden kendi hesaplarımızdır.
- TBBDF Dart Yarışma Talimatı, Madde 8 ve 27, kural 2.06 ve 11.02 (Türkçe)
- TBBDF 2026-2027 Sezonu Dart Planlama Toplantısı Kararları, sıralama turnuvaları, milli takım seçmeleri ve Kulüplerarası Türkiye Dart Şampiyonası formatı (Türkçe)
- TBBDF: Kulüplerarası Dart Şampiyonası haberi, 8 Aralık 2025 (Türkçe)
- PDC haberleri, PDC haber servisi üzerinden: World Championship 2025/26 preview, 10 Aralık 2025; World Matchplay 2026 preview, 17 Temmuz 2026; Grand Slam of Darts 2025 preview, 7 Kasım 2025; Premier League Night Thirteen preview, 29 Nisan 2026 (İngilizce)
- Wikipedia, Single-elimination tournament, Double-elimination tournament, Round-robin tournament (İngilizce); Almanca Wikipedia, K.-o.-System
- WDF Playing and Tournament Rules, 20. baskı, kural 2.10, 2.11 ve 11.02 (İngilizce)
