Çelik uçlu (steel tip) dartların metal uçları vardır ve sisal tahtaya atılır; skoru bir oyuncu ya da yazıcı tutar. Soft uçlu (soft tip, elektronik) dartların plastik uçları vardır ve her dartı algılayıp senin yerine sayan elektronik bir tahtaya atılır. İkisi farklı kurallarla oynanır; dart ağırlığı ve uzunluğu, bazen atış mesafesi ve çoğu zaman oyunun nasıl bitirildiği farklıdır. Türkiye'de ikisi de Türkiye Bocce Bowling ve Dart Federasyonu'na (TBBDF) bağlıdır: Dart Yarışma Talimatı “Çelik Uçlu Dart ve Elektronik Dart yarışmalarını” kapsar (Madde 2).
| Çelik uçlu | Soft uçlu (elektronik) | |
|---|---|---|
| Tahta | sisal; çap 453 mm (TBBDF 4.01) ya da 451 mm (WDF 4.01) | elektronik; TBBDF talimatı ayaklı ya da duvara asılabilen, sayı alanı ölçülere uygun elektronik tahta der |
| Uç | çelik uç (TBBDF 1.01, WDF 1.01) | plastik uç (TBBDF tanımlar, NDA) |
| En uzun dart | 30,5 cm (TBBDF 1.01, WDF 1.01); PDC turnuvalarında 200 mm (DRA 6.1.1) | kanat dahil 8 inç, yaklaşık 20,3 cm (NDA) |
| En ağır dart | 50 g (TBBDF, WDF); PDC turnuvalarında 40 g (DRA) | 20 g (NDA) |
| Atış mesafesi | 2,37 m (TBBDF 6.01, WDF, DRA, ADO) | ABD'de 8 fit, yaklaşık 2,44 m (NDA); Türkiye için ayrı bir TBBDF ölçüsü bulamadık |
| Bull yüksekliği | 173 cm (TBBDF 4.03) | 5 fit 8 inç, 1,73 m (NDA) |
| Bull | 50, double 25 sayılır; dış bull 25 | NDA'da oyuna göre bölünmüş 25/50 ya da tek parça 50 |
| Standart '01 bitirişi | double out (WDF 2.02, DRA 6.3.1) | NDA'da serbest bitiriş (any out) |
| Kim sayar | yazıcı ya da oyuncular | makine |
| Tahtadan düşen dart | puan almaz, tekrar atılmaz (TBBDF 1.05, 1.06) | atılmış sayılır, tekrar atılmaz (NDA) |
| Çizgide | ayaklar atış çizgisinin gerisinde (TBBDF 6.03) | çizginin üzerine eğilmek serbest (NDA) |
Tahta yüksekliği, mesafe ve nasıl ölçüleceği: dart tahtası yüksekliği ve atış mesafesi. Çelik uçlu kuralların tamamı: dart kuralları.
Steel tip soft tip farkı: tahta
Çelik uçlu tahta sisal liften yapılır; üzerinde 1'den 20'ye saat düzeninde sayılar, kırmızı bir iç merkez (50) ve yeşil bir dış merkez (25) vardır (TBBDF 4.01). Dartlar liflere saplanır ve dilimler arasındaki teller dartın nerede puan aldığına karar verir: puan, dartın ucunun girdiği dilimdir (TBBDF 3.03, WDF 3.03).
Soft uçlu tahta, uçların takıldığı delikli plastik bir yüzeydir; dilimi algılayan bir makineye ya da elektronik bir ev tahtasına takılıdır. NDA derecelendirmeleri 15,5 inçlik bir hedefte oynanan oyunları sayar. Tahta çeşitleri ayrıntılı olarak: dart tahtası çeşitleri.
Dartlar
- Çelik uçlu: en fazla 30,5 cm uzunluğunda ve 50 g ağırlığında, gövdeye takılabilen sabit ya da değiştirilebilir çelik uçlu (TBBDF 1.01, WDF 1.01). PDC'nin kural kitabı daha katıdır: 200 mm ve 40 g (DRA 6.1.1).
- Soft uçlu: tahtanın deliklerine takılabilen plastik uçlar. ABD'de NDA dartları kanat, uç ve şaft dahil 20 grammı ve 8 inç uzunluğu geçemez. TBBDF talimatı dartı “çelik uç/plastik uç, gövde, kuyruk ve kanattan” oluşan araç olarak tanımlar, ama elektronik dart için ayrı bir ağırlık sınırı vermez.
Set seçmek için: dart oku nasıl seçilir.
Atış çizgisi
Çelik uçlu dartta çizgi, okuduğumuz her kural kitabında tahtanın yüzünden 2,37 m uzaktadır; TBBDF'de de (TBBDF 6.01). Elektronik dartta oynadığın yere bağlıdır: ABD'de NDA 8 fit (yaklaşık 2,44 m) kullanır. “2,37 mi 2,44 mü?” sorusu buradan gelir. Türkiye'deki elektronik dart yarışmaları için bir TBBDF mesafe belgesi bulamadık; turnuvanın talimatına ya da salona sor.
Çizgide çelik uçlu kurallar sadece ayaklarının nerede olduğunu düzenler: atış çizgisinin gerisinde, asla üzerinde değil (TBBDF 6.03, WDF 6.04). Elektronik dart daha fazlasına izin verir: NDA'ya göre çizginin üzerine eğilmek serbesttir; çizgiye basılabilir ama geçilemez.
Puanlama ve bitiriş
Çelik uçlu '01 oyunları double out'tur: son dart bir double'a ya da bull'a gelmelidir (WDF 2.02, DRA 6.3.1). TBBDF'nin 2026-2027 Türkiye Dart Şampiyonası sıralama turnuvalarında yıldızlar, gençler ve büyükler 501 Double Out, minikler 301 Single Out oynar (TBBDF 2026-2027 dart kararları); belge bu turnuvaların çelik uçlu mu elektronik mi oynandığını ayrıca belirtmez. Elektronik dart ligleri farklılık gösterir:
- NDA (ABD): standart '01 oyunu “Any In-Any Out”tur, bull'un tamamı 50 sayılır. “Masters” turnuvaları bölünmüş 25/50 bull ile double in, double out oynar.
- Uluslararası elektronik dart: TBBDF haberlerine göre 2025 Dünya Elektronik Dart Şampiyonası'nda IDF'nin ferdi, eşli ve takım kategorilerinin yanında “Bullshooter” ve “Cricket” kategorileri de oynandı. Bu kategorilerin kurallarını okumadık.
Her bitiriş kuralının anlamı ve ne zaman bust olduğun: double out, master out ve single out.
Skoru kim tutar?
Elektronik dartta makine sayar ve NDA'ya göre atılan her dart, makinede kaydedilsin ya da kaydedilmesin, atılmış sayılır.
Çelik uçlu dartta birinin sayması gerekir. TBBDF turnuvalarında bu, maç hakeminin atadığı yazıcıdır; sıralama turnuvalarında maçını kaybeden oyuncu sonraki maçta yazıcılık yapar (TBBDF tanımlar, 1. ayak yarışma talimatı 2026). Evde ve barda oyuncular kendileri sayar; skor uygulaması burada devreye girer.
Türkiye'de çelik uçlu ve elektronik dart
TBBDF iki branşta da milli takım çıkarır. 2026-2027 sezonu kararlarına göre çelik uçlu dart için tüm kategorilerde seçme yapılır; elektronik dart milli takımı için de yıldızlardan büyüklere kadar kategorilerde seçmeler vardır (en iyi iki minik yıldız seçmesine katılır) (TBBDF 2026-2027 dart kararları). Elektronik dartta Türk milli takımı son iki yılda madalyalar aldı: Ekim 2025'teki Dünya Elektronik Dart Şampiyonası'nda 3 altın, 5 gümüş ve 1 bronz, Haziran 2026'daki Avrupa Elektronik Dart Şampiyonası'nda gençlerde takım ve bireysel Avrupa şampiyonlukları (ikisi de Slovakya'nın Samorin kentinde; TBBDF haberleri). Çelik uçluda Zehra Gemi, Aralık 2025'te WDF Lakeside Dünya Şampiyonası'nda kızlar kategorisini kazandı (TBBDF haberi).
TBBDF'nin sitesi uluslararası bağlantılarda WDF'yi (Dünya Dart Federasyonu) ve IDF'yi (Uluslararası E-Dart Federasyonu) listeler. Hangisinin Türkiye'de daha çok oynandığını ölçen bir veri bulamadık.
Elektronik dart daha mı kolay?
Bunu ölçen bir çalışma ya da kural kitabı bulamadık, bu yüzden bir hüküm vermiyoruz. Kuralların değiştirdikleri:
- Daha kolay bitirişler yaygındır: NDA liglerinde double out yerine serbest bitiriş.
- Çizginin üzerine eğilmek elektronik dartta serbesttir (NDA).
- Daha hafif dartlar: çelik uçluda 50 g'a kadar, NDA'da en fazla 20 g.
- Hesap yok: çıkarmayı makine yapar.
Hangisini seçmelisin?
Oynamak istediğin yer karar versin. Kulübün ya da turnuvan sisal tahtada TBBDF ya da WDF kurallarıyla oynuyorsa bu çelik uçludur. Makinelerde oynuyorsa bu elektronik darttır ve orada salonun makinesinde oynarsın. Ev için ikisi de aynı zemin alanını ister (bkz. yükseklik ve mesafe sayfasındaki alan tablosu).
Çelik uçlu dartta telefonla skor tutmak
Darts Counter, evde ya da barda çelik uçlu oyunların skorunu tutar: her dartı girersin, uygulama çıkarır, bust'ları uygular ve bir checkout önerisi gösterir. Üç bitiriş kuralının hepsi var (Double Out, Master Out, Straight Out; menüler İngilizce); yani TBBDF miniklerinin 301 Single Out'unu da, büyüklerin 501 Double Out'unu da sisal tahtada çalışabilirsin. Bir sınır: her iki oyuncunun son skorlarını gösteren bir geçmiş görünümü henüz yok, X01 ekranı sadece o anki turu gösterir.
Kaynaklar
Yazan: 2015'ten beri Darts Counter'ı geliştiren FLAME Apps. Kontrol tarihi: 25.09.2026.
- TBBDF Dart Yarışma Talimatı, tanımlar, Madde 2, kural 1.01 ile 1.06, 3.03, 4.01 ile 4.03, 6.01 ve 6.03 (Türkçe)
- TBBDF 2026-2027 Sezonu Dart Planlama Toplantısı Kararları, maç formatları ve milli takım seçmeleri (Türkçe)
- TBBDF: Gençler Elektronik Dart Dünya Şampiyonası (Ekim 2025), Avrupa Elektronik Dart Şampiyonası (9 Haziran 2026) ve Zehra WDF Dünya Şampiyonu (9 Aralık 2025) haberleri (Türkçe)
- WDF Playing and Tournament Rules, 20. baskı, kural 1.01 ile 1.06, 2.02, 3.03, 4.01 ve 6.04 (İngilizce)
- DRA Rules 2026, kural 6.1.1 ve 6.3.1 (İngilizce)
- ADO Tournament Rules Booklet, kural 56, 57 ve 62 (İngilizce)
- NDA Rules: dart makinesi ve ekipman özellikleri, genel oyun kuralları, '01 kuralları, derecelendirme (İngilizce)
- Okumaya devam: dart tahtası yüksekliği ve atış mesafesi, dart kuralları, double out, master out ve single out
